OP WEG > PELGRIMSTOCHT WAAROM?

Wat is een pelgrimstocht?


Op deze vraag zijn waarschijnlijk evenveel antwoorden als er pelgrims onderweg zijn.

Toch doen we een poging.
Bij een pelgrimstocht gaat het altijd over een zekere duur van de tocht, zeg maar ten minste enkele weken. Die duur is belangrijk opdat de pelgrim de kans en vooral de tijd moet krijgen om uit het gewone dagelijkse leven te stappen.

De dagelijkse zorgen en bekommernissen worden een tijd lang opzij gezet. De ervaring leert dat die omschakeling al vlug een week in beslag neemt.
Pelgrimeren is loslaten, niet alleen het dagelijkse ritme, maar ook familie en de eigen leefwereld. Wanneer de tocht onvoldoende lang duurt maakt de pelgrim veel te vlug weer plannen wat er allemaal moet gebeuren na thuiskomst.

Een tocht die niet lang genoeg duurt (minstens veertien dagen) kan nooit de nodige rust brengen, die zo noodzakelijk is voor een geslaagde pelgrimage. Een pelgrimstocht is van een andere orde dan het ‘gewoon’ stappen van een Grote Routepad in Frankrijk. Pelgrims willen immers openstaan voor diepere ervaringen die, ook als ze niet gepland zijn, de pelgrim kunnen overvallen. Hoger legden we reeds de nadruk op de duur van de tocht en het tot rust komen tijdens de tocht. Die filosofie sluit in dat de tocht zelf op een traag en rustig ritme gedaan wordt, liefst te voet of per fiets.
Hiermee willen we zeker niet beweren dat mensen die om één of andere reden de tocht ‘gemotoriseerd’ doen geen geslaagde pelgrimstocht kunnen beleven. Wel stellen we dat het pelgrimsgevoel met de wagen heel anders zal zijn.

Waarom op pelgrimstocht?

Op die vraag antwoorden heel wat pelgrims: "ik vertrek omdat ik moet, omdat ik niet anders kan." En misschien ligt dit antwoord nog het dichtst bij de waarheid, ook al is dit voor de toehoorders niet echt een duidelijk antwoord.

Als we toch proberen de redenen rationeel te omschrijven, dan zien we dat er zoveel redenen zijn om te vertrekken als er mensen onderweg zijn.
Mensen willen eens iets speciaals doen. Een tocht van 2.500 km is een hele uitdaging en een bijzondere ervaring. Ze willen weken of maanden onderweg zijn als echte vrije mensen, met weinig zorgen...
Sommige vertrekkers zien hun tocht enkel als een sportieve prestatie.

‘Wij zijn met de wielertoeristen van het Pajottenland in 17 dagen naar Compostela gefietst...’ , hoorden we onlangs vertellen. Sommige pelgrims zijn geboeid door de geschiedenis van de pelgrimsweg, door de cultuur die vooral langs de Camino Francés zo overvloedig aanwezig is. Andere mensen willen een tijd tot bezinning komen, een beetje orde op zaken stellen in hun leven... Sommigen hopen onderweg een antwoord te vinden op al hun vragen.
Een tiental jaar geleden was Birgit te voet uit München vertrokken. Ze had nog nooit gestapt en hoopte onderweg een antwoord te krijgen op de vraag of ze in een zeer streng slotklooster zou intreden.
Er zijn ook mensen op weg om een groot verdriet te verwerken en zo een beetje in het reine te komen met hun eigen gevoelens.
Een Vlaamse vrouw vertelt hoe haar zoon gebroken heeft met zijn ouders en dat de tocht naar Compostela haar geholpen heeft die pijn te verwerken.
Een lid van ons Genootschap vertrok te voet van thuis nadat zijn veertigjarige vrouw overleden was.

Bij een nieuwe levensfase (lege nestsyndroom, begin van pensionering...) gaan man en vrouw samen op weg om letterlijk een nieuwe stap te zetten in hun relatie.
Günther is een gepensioneerde Duitse kolonel, zijn vrouw Elizabeth was verpleegster . De voettocht naar Santiago werd voor hen een nieuw begin.

Uiteraard zijn er nog steeds mensen die vanuit hun gelovige overtuiging vertrekken. Ze maken van hun tocht één lange meditatie. Ze willen danken voor het leven, voor de goede en minder goede dagen. Hun tocht wordt een dankbetuiging aan God die onze schepper is en die de hele weg met ons meegaat.
Welke de redenen ook zijn om op tocht te gaan, ze hebben gemeenschappelijke kenmerken: de pelgrim gaat eventjes opzij staan, hij stapt gedurende enkele weken of maanden uit het gewone leven en leeft letterlijk langs de kant van de weg.

Pelgrimstocht en spiritualiteit

Met opzet gebruiken we de term spiritualiteit en niet ‘geloof’ of ‘godsdienstigheid’. Enerzijds zijn de termen ‘geloof’ en ‘godsdienstigheid’ voor sommigen vandaag te zwaar beladen en anderzijds is de term ‘spiritualiteit’ breder.
Sommigen vinden het een beetje gênant en vaak wordt te vlug besloten dat er nog weinigen zijn voor wie het spirituele onderweg een rol speelt. Opnieuw spreekt de praktijk dit tegen.

Heel wat pelgrims die om sportieve of culturele redenen vertrokken zijn, kunnen beamen dat er onderweg meer kan gebeuren dan het louter waarneembare.
Letterlijk zeggen en schrijven ze: ‘ik ben onderweg pelgrim geworden’ of: ‘ik ben vertrokken als toerist en aangekomen als pelgrim’...
Heel wat mensen worden onderweg getroffen door de schoonheid en de grootsheid van de natuur, door de sterke band die er groeit met medepelgrims, door de diepe en universele vriendschap die er heerst onder mekaar...

Het is de ervaring van: ‘mijn persoon is niet de ultieme verklaring van al wat er onderweg kan gebeuren. Hier gebeuren dingen die mijn eigen ik overstijgen".
Wat sommigen ook beweren, historisch gezien is en blijft een pelgrimstocht een spirituele bezigheid. Zoals hoger reeds gesteld blijft die dimensie ook vandaag nog voor velen zo belangrijk dat ze eraan houden om voor hun vertrek gezegend te worden.
(zie ook pelgrimstaal: pelgrimszegen)

Een speciale vorm van pelgrimeren: de boetetocht

In de middeleeuwen was het niet ongewoon dat zowel de kerkelijke als de burgerlijke overheid als straf voor zwaarwichtige feiten een voettocht naar Compostela oplegden.
De bedoeling van zo’n tocht was dubbel: de gestrafte de gelegenheid geven om onderweg tot inkeer te komen en de gemeenschap de tijd geven om het gebeurde te verwerken.

Sedert 1982 heeft de VZW ‘Oikoten’ deze oude traditie op een eigentijdse manier nieuw leven ingeblazen.

Jonge mensen die over de schreef gingen, of een scheve schaats reden, krijgen de kans om tijdens een vier maanden durende voettocht naar Compostela met zichzelf en met hun omgeving in het reine te komen.

De selectie is zeer zwaar en de tocht eveneens. Dagelijks stapt de jongere samen met een begeleider 25 km. De rugzak weegt 20 kilogram.
Onderweg slapen ze in hun tentje en ze koken zowel in de koude van de winter als in de zomerhitte hun eigen potje.
Het project loopt in nauwe samenwerking met de jeugdrechter. Het is een uniek experiment in Europa.
Bij aankomst in Santiago kan de jongere een nieuw, zelfstandig leven beginnen.