Pelgrimswegen in Spanje en Portugal



Klik op de kaart voor een meer gedetailleerde versie (1,6 MB)

Routes door Spanje
In Spanje zijn de meest gebruikte pelgrimswegen de Camino Francés/Camino Aragonés, de Camino del Norte/Camino Primitivo, de Ruta de la Plata/Camino Sanabrés en de Camino de Levante.
Naast deze bekende wegen hebben de laatste tijd enkele routes aan belang gewonnen: de Caminho Português, de Camin de Sant Jaume/Camino del Ebro en de Camino de Madrid.
Daarnaast bestaan er nog een heleboel andere wegen die voor de Vlaamse pelgrims van minder belang zijn (Camino Manchego, Camino de Huelva enz.).

• Camino Francés / Camino Aragonés
  De Camino Francés of Franse Weg is de meest bekende en gebruikte pelgrimsweg naar Santiago. De route vertrekt in Saint-Jean-Pied-de-Port, aan de voet van de Pyreneeën. De weg loopt langs Roncesvalles naar Pamplona en verder over Burgos naar León. Vandaar gaat het naar Astorga om bij O'Cebreiro in Galicië aan te komen. Dan is het nog 150 km tot Santiago.
  De pelgrims die van huis vertrekken en in Frankrijk de Via Lemovicensis (Weg van Vézelay), de Via Turonensis (Weg van Tours) of de Via Podiensis (Weg van Le Puy) gevolgd hebben komen aan in St Jean-Pied-de-Port.
  De Camino Francés is prima gemarkeerd en er is meer dan voldoende accommodatie onderweg. De afstand van Saint-Jean-Pied-de-Port tot Santiago bedraagt een kleine 800 kilometer.
  De Camino Francés is zeker tijdens het hoogseizoen van half juni tot half september zeer druk.
  
  De pelgrims die vanuit Arles langs de Via Tolosana (Weg van Arles of Italiaanse Weg) gaan, komen via de Somportpas op 1632 m hoogte Spanje binnen. Hier begint de Camino Aragonés, die net voor Puente de la Reina op de Camino Francés komt.

•  Camino del Norte / Camino Primitivo
  De Camino del Norte of Kustroute is ouder dan de Camino Francés. De weg begint aan de Frans - Spaanse grens te Hendaye/Irún en volgt in grote mate - zoals zijn naam het zegt - de kust. De route komt achtereenvolgens door Baskenland, Cantabrië, Asturië en Galicië.
  De kustroute is zwaarder dan de Camino Francés en het levensonderhoud duurder.De afstand Irún - Santiago is ongeveer 800 km lang.
  In Villaviciosa kan men de Kustroute verlaten en de Camino Primitivo nemen die via Oviedo en Lugo naar Melide of Arzua op de Camino Francés loopt. De Comino Primitivo gaat dwars door het Cordillera Cantábrica (Cantabrisch Gebergte) en is, naar men zegt, niet alleen de mooiste maar ook de zwaarste van alle pelgrimswegen in Spanje.

• Vía de la Plata / Camino Sanabrés
  De Vía de la Plata volgt de oude Romeinse heirbaan die de Middellandse zee met de Atlantische oceaan verbond. Deze route vertrekt in Sevilla en splitst zich in het dorp Granja de la Moreruela.
  Wanneer we daar naar het westen afbuigen stappen we over de Camino Sanabrés langs Puebla de Sanabría en Ourense naar Santiago.
  Blijven we rechtdoor gaan naar het noorden dan komen we in Astorga op de Camino Francés.
  De afstand Sevilla - Santiago bedraagt ongeveer 1000 km. De Vía de la Plata is in de zomermaanden bloedheet. Daarom raden we aan om zeker niet na half mei en voor half september vanuit Sevilla te vertrekken.
  Door de drukte op de Camino Francés kiezen meer en meer Vlaamse en Nederlandse pelgrims voor de Via de la Plata, zeker zij die de Camino Francés reeds stapten.

• Camino de Levante
  De Camino de Levante vertrekt in Valencia en loopt via Albacete, Toledo en Avila naar Zamora waar hij op de Vía de la Plata uitmondt.
  De Camino de Levante tot Zamora is 860 km lang. Tot Santiago is het ongeveer 1300 km.
  Hij is goed gemarkeerd maar het aantal pelgrimsherbergen is beperkt. De pelgrims is daarom vaak verplicht om in een hostal te slapen. Dit maakt wel dat een pelgrimstocht langs de Camino de Levante iets duurder is.

Naast bovenstaande klassieke pelgrimsroutes zijn er ook meerdere wegen, die goed gemarkeerd en beschreven zijn en die de laatste tijd aan populariteit winnen.

• Camino de Madrid
  De Camino de Madrid vertrekt in Madrid en loopt naar Sahagún op de Camino Frances.
  De weg tussen Madrid en Sahagún is 320 km lang (675 tot Santiago).
  De weg is goed gemarkeerd maar er zijn minder pelgrimsherbergen dan langs de Camino Francés.
  
  
• Camí de Sant Jaume/Camino del Ebro
  De Camí de Sant Jaume vertrekt in Barcelona en loopt via Montserrat naar Lleida (Lerida). Hier komt hij samen met de Camino del Ebro.
  De Camino del Ebro loopt verder via Zaragoza naar Logroño op de Camino Francés.
  De weg tussen Barcelona en Logroño is 400 km lang.
  De weg is goed gemarkeerd maar het aantal pelgrimsherbergen is beperkt.
  

• Camino Inglés
  El Ferrol of La Coruña waren de havens waar de pelgrims, die per boot uit Engeland, de Nederlanden, Noord-Duitsland en Scandinavië kwamen, aan land gingen.
  De Camino Inglés is relatief kort: ca 115 km van El Ferrol, minder dan 80 km vanuit La Coruña tot Santiago. Daarom krijgen de pelgrims die de Camino vanaf La Coruña lopen geen compostela omdat de minimale loopafstand van 100 km niet gehaald wordt.
  De weg is goed bewegwijzerd en er zijn voldoende herbergen langs de route.

Naast deze wegen bestaan er ook nog enkele minder gebruikte wegen. Hiervoor geldt zoals steeds: hoe minder gebruikers, hoe minder overnachtingsmogelijkheden. Ook word de markering voor deze wegen vaak minder goed op peil gehouden dan voor de belangrijkere wegen en wordt er soms niet in omleidingsroutes voorzien bij wegenwerken. Het kan een uitdaging zijn om via deze wegen een deel van zijn pelgrimstocht te volbrengen.
Er worden voortdurend "pelgrimswegen" gecreëerd. Daarom is volgend overzicht dan ook niet uitputtend:

• Camino del Salvador
  Toen de Arabieren het noorden van Spanje plunderden werden veel relikwieën in de kathedraal van El Salvador in Oviedo (in het uiterste noorden van Spanje, beschermd door de Cordillera Cantábria) in veiligheid gebracht. Pelgrims op de Camino Francés maakten vaak een omweg in León om te Oviedo deze relieken te vereren. Vanaf Oviedo vervolgden ze dan hun weg langs de Camino Primitivo naar Santiago.
  De weg is ongeveer 120 km lang tot Oviedo en de afstand tussen de herbergen is groot.

• Camino Vadiense of Valdiniense
  Deze weg loopt van Potes (in de Picos de Europa) naar Mansilla de las Mulas op de Camino Francés. Hij is niet goed gemarkeerd maar omdat de camino voor bijna 90% over verharde weg gaat, is dat minder een probleem.
  Er is slechts één herberg, in Potes.

• Camino Vasco del Interior
  Deze weg loopt van Irún via Vitoria naar Santo Domingo de la Calzada. Deze weg wordt ook wel de "Weg van de Tunnel van San Adrián" genoemd, omdat hij door een oude tunnel loopt. Het is eigenlijk een GR/LAW die ook in de markt wordt gezet als moderne pelgrimsroute door het departement voor cultuur van de Baskische Regering.
  De weg is ca 190 km lang.

• Ruta de la Lana
  De weg loopt van Alicante naar Burgos langs een oude handelsroute voor het transport van wol ("Lana"). Deze weg is relatief recent: de eerste beschrijving dateert uit de 17e eeuw.
  Alhoewel de eerste moderne gids dateert uit 1993 (Cuenca-Burgos) is deze weg nooit populair geworden bij de Vlaamse pelgrims. De route is niet moeilijk omwille van het reliëf maar omdat er weinig herbergen zijn. Ook is hij slechts gedeeltelijk gemarkeerd.
  De afstand van Alicante tot Burgos bedraagt ca. 675 km.

• Camino Manchego
  Deze weg loopt van Ciudad Real naar Toledo op de Camino de Levante.
  Deze weg is in feite enkel belangrijk voor de mensen die ten zuiden van Toledo wonen.

• Camino Mozarabe
  Deze weg loopt van Granada via Córdoba naar Mérida, waar hij op de Via de la Plata komt. Voor een deel volgt hij hierbij Romeinse heirbanen en/of Moorse wegen. Waar dit door woning- of wegenbouw niet mogelijk is, is uit praktische overwegingen voor een alternatieve route gekozen.
  De weg is goed gemarkeerd met gele pijlen.
  De afstand tussen Granada en Mérida bedraagt ongeveer 400 km.De pelgrim moet er wel rekening mee houden dat door de onherbergzame natuur de dagelijkse etappes vaak langer dan 30 km zijn. Ook doet hij er goed aan om, omwille van de hitte, de Camino Mozarabe te vermijden van midden-juni tot midden-september.

• Camino de Huelva
  Huelva was één van de havens waar pelgrims vanuit de Canarische eilanden of vanuit Zuid-Amerika aan land gingen om langs de Vía de la Plata naar Santiago te pelgrimeren.
  Na 175 km komt de Camino de Huelva in Zafra samen met de Vía de la Plata.
  De weg is redelijk bewegwijzerd. De gele pijlen worden langzaam aangevuld met paaltjes met het schelpsymbool.
  Naast hostals/pensions zijn er meerder plekken waar een pelgrim eventueel kan overnachten. Er is echter geen garantie dat dit altijd mogelijk is.
  De pelgrims doet er goed aan om, omwille van de hitte, de Camino de Huelva te mijden van midden-juni tot half september.

• Camino de Cádiz
  Net als Huelva was Cádiz (de oudste stad van Europa?) een haven waar pelgrims vanuit de Canarische eilanden of vanuit Zuid-Amerika aan land gingen om langs de Vía de la Plata naar Santiago te pelgrimeren.
  Na 172 km komt de Camino de Cádiz in Sevilla samen met de Vía de la Plata.
  Dit is waarschijnlijk de vlakste van alle Jakobswegen in Spanje.De weg is bewegwijzerd met gele pijlen.
  Langs de weg zijn er geen pelgrimsherbergen maar er zijn meerdere hostals langs de weg. Overnachten is dus geen probleem.
  De pelgrim doet er goed aan om, omwille van de hitte, de Camino de Cádiz te vermijden van midden-juni tot midden-september.

Routes door Portugal

De meest gebruikte weg door Portugal is de Caminho Português, in het westen van het land. De Via Lusitania die vanaf de Algarve door centraal Portugal naar Santiago loopt is nauwelijks bewegwijzerd en wordt dan ook bijna niet gebruikt.

De naamgeving van deze wegen is niet eenduidig: eigenlijk betekent Via Lusitania in het Latijn en Caminho Português in het Portugees hetzelfde: "Portugese Weg". Afhankelijk van de gids of auteur worden ze ook vaak door elkaar gebruikt.

• Caminho Português
  De route vertrekt in Lissabon en loopt noordelijk naar de universiteitsstad Coïmbra, waar hij zich splitst:
• De westelijke tak volgt min of meer de kust over Porto, Viana do Castelo en steekt de Spaanse grens over in Valença. In Spanje gaat het vanaf Tui over Vigo en Pontevedra naar Santiago.
  
• De oostelijke tak loopt van Coïmbra over Viseu, Vila Real en Chaves. In Spanje gaat het verder via Verin en Ourense over de Camino Sanabrés naar Compostela. 

• Via Lusitania
  De weg van Faro of Lagos in de Algarve naar Ourense is nauwelijks gemarkeerd. In het Duits is er één boek (Conrad Stein Verlag - "Jakobsweg Ostportugal - Via Lusitana von der Algarve nach Ourense") dat een beschrijving geeft.
  Er wordt wel bij vermeld dat deze weg bestemd is ervaren pelgrims, die liefst een mondje Portugees praten, en niet bang zijn om langs ongemarkeerde wegen te lopen.